เรียนรู้วิธีตั้งรหัสผ่านให้คาดเดายาก ลดความเสี่ยงจากบัญชีถูกแฮก พร้อมแนวทางใช้ Password Manager, MFA และการดูแลบัญชีผู้ใช้ให้ปลอดภัย ทั้งสำหรับบุคคลทั่วไปและองค์กร
รหัสผ่านเป็นด่านสำคัญในการป้องกันการเข้าถึงบัญชี อีเมล ระบบงาน และข้อมูลสำคัญขององค์กร หากใช้รหัสผ่านที่คาดเดาง่าย ใช้ซ้ำหลายเว็บไซต์ หรือเปิดเผยให้ผู้อื่นทราบ ผู้ไม่หวังดีอาจนำข้อมูลดังกล่าวไปเข้าถึงบัญชีโดยไม่ได้รับอนุญาต
การตั้งรหัสผ่านให้ปลอดภัยจึงไม่ใช่แค่การเพิ่มตัวเลขหรืออักขระพิเศษ แต่ควรคำนึงถึงความยาว ความไม่ซ้ำกัน วิธีจัดเก็บ และการยืนยันตัวตนเพิ่มเติมด้วย
บัญชีอีเมลและบัญชีผู้ใช้หลายประเภทสามารถใช้รีเซ็ตรหัสผ่าน หรือเข้าถึงบริการอื่นได้ หากบัญชีใดถูกยึดครอง ผลกระทบอาจขยายไปถึงข้อมูลส่วนตัว เอกสารทางธุรกิจ ระบบภายในองค์กร และบริการที่เชื่อมโยงกับบัญชีนั้น
ความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้น ได้แก่
ความยาวของรหัสผ่านเป็นปัจจัยสำคัญ รหัสผ่านที่ยาวและไม่สามารถคาดเดาได้ง่าย โดยทั่วไปจะต้านทานการเดารหัสผ่านได้ดีกว่ารหัสผ่านสั้น ๆ ที่เพียงเพิ่มตัวเลขหรือสัญลักษณ์เข้าไป
สำหรับบัญชีที่ใช้รหัสผ่านเป็นปัจจัยเดียว ควรตั้งรหัสผ่านอย่างน้อย 15 ตัวอักษร หากระบบรองรับควรใช้ให้ยาวกว่านั้น และพิจารณาความเสี่ยงของบัญชีร่วมด้วย
แนวทางตั้งรหัสผ่านให้ปลอดภัย ได้แก่
ตัวอย่างต่อไปนี้เป็นเพียงตัวอย่างรูปแบบ ไม่ควรนำไปใช้เป็นรหัสผ่านจริง
การใช้รหัสผ่านเดียวกันกับอีเมล โซเชียลมีเดีย ระบบงาน และเว็บไซต์ต่าง ๆ ทำให้เกิดความเสี่ยงแบบ Credential Stuffing ซึ่งเป็นการนำชื่อผู้ใช้และรหัสผ่านที่หลุดจากบริการหนึ่ง ไปทดลองเข้าสู่ระบบของบริการอื่น
ตัวอย่างเช่น หากรหัสผ่านของเว็บไซต์หนึ่งรั่วไหล และคุณใช้รหัสผ่านเดียวกันกับอีเมลบริษัท ผู้โจมตีอาจทดลองใช้ข้อมูลดังกล่าวเพื่อเข้าถึงอีเมลได้เช่นกัน
ดังนั้นแต่ละบัญชีควรใช้รหัสผ่านที่ไม่ซ้ำกัน โดยเฉพาะอีเมลหลัก บัญชีผู้ดูแลระบบ ระบบการเงิน และระบบที่สามารถเข้าถึงข้อมูลสำคัญขององค์กร
ไม่ควรนำข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับตัวตนหรือสิ่งที่เปิดเผยต่อสาธารณะ มาใช้เป็นรหัสผ่านโดยตรง เพราะข้อมูลเหล่านี้อาจหาได้จากโซเชียลมีเดีย เว็บไซต์ หรือข้อมูลที่เคยรั่วไหล
แม้การผสมตัวอักษร ตัวเลข และสัญลักษณ์จะช่วยได้ในบางกรณี แต่ไม่ควรพึ่งพาความซับซ้อนของรูปแบบเพียงอย่างเดียว ควรให้ความสำคัญกับความยาว ความไม่ซ้ำ และการคาดเดายากเป็นหลัก
เมื่อมีบัญชีออนไลน์จำนวนมาก การจำรหัสผ่านที่แตกต่างกันทุกบัญชีอาจทำได้ยาก Password Manager จึงเป็นเครื่องมือที่ช่วยสร้างและจัดเก็บรหัสผ่าน โดยผู้ใช้ไม่จำเป็นต้องจำรหัสผ่านทั้งหมดด้วยตนเอง
ประโยชน์ของ Password Manager ได้แก่
ควรเลือกใช้เครื่องมือที่น่าเชื่อถือ ตั้งรหัสผ่านหลักที่แข็งแกร่ง เปิด MFA หากมี และป้องกันอุปกรณ์ที่ใช้เข้าถึงคลังรหัสผ่าน ไม่ควรเก็บรหัสผ่านเป็นข้อความธรรมดาในไฟล์ Excel, Notepad หรือเอกสารที่ผู้อื่นสามารถเปิดอ่านได้
MFA (Multi-Factor Authentication) เป็นการเพิ่มขั้นตอนยืนยันตัวตน นอกเหนือจากการใช้รหัสผ่าน เช่น แอปยืนยันตัวตน Security Key หรือ Passkey ซึ่งใช้วิธีการยืนยันตัวตนที่แตกต่างจากรหัสผ่านแบบเดิม
หากรหัสผ่านถูกขโมย การมี MFA สามารถช่วยลดโอกาสที่ผู้ไม่หวังดี จะเข้าสู่ระบบได้สำเร็จ อย่างไรก็ตาม MFA ไม่ได้ป้องกันทุกสถานการณ์ ผู้ใช้งานจึงควรระวังคำขออนุมัติที่ไม่ได้เป็นผู้เริ่มต้นเอง และไม่เปิดเผยรหัสยืนยันให้ผู้อื่น
บัญชีที่ควรให้ความสำคัญเป็นพิเศษ ได้แก่
ผู้ไม่หวังดีอาจใช้ Phishing หรือการหลอกลวงเพื่อให้ผู้ใช้กรอกรหัสผ่าน ลงในเว็บไซต์ปลอม หรือส่งข้อมูลให้บุคคลที่แอบอ้างเป็นเจ้าหน้าที่ การตั้งรหัสผ่านที่แข็งแกร่งจึงควรทำควบคู่กับการตรวจสอบก่อนเข้าสู่ระบบ
การบังคับเปลี่ยนรหัสผ่านตามรอบเวลาอย่างเดียวไม่ได้รับประกันความปลอดภัย และอาจทำให้ผู้ใช้ตั้งรหัสผ่านที่เปลี่ยนเพียงเล็กน้อยจากรหัสเดิม แนวทางที่เหมาะสมคือใช้รหัสผ่านที่ไม่ซ้ำและแข็งแกร่ง พร้อมเปลี่ยนเมื่อมีเหตุผลด้านความปลอดภัย
ควรเปลี่ยนรหัสผ่านทันทีเมื่อพบสถานการณ์ เช่น
หากเป็นบัญชีขององค์กร ให้ปฏิบัติตามนโยบายความปลอดภัยขององค์กร และแนวทางตอบสนองเหตุการณ์ที่กำหนดไว้ด้วย
หากพบว่ามีคนเข้าสู่ระบบโดยไม่ได้รับอนุญาต หรือสงสัยว่ารหัสผ่านถูกเปิดเผย ควรดำเนินการโดยเร็วจากอุปกรณ์ที่เชื่อถือได้
หากสงสัยว่าอุปกรณ์ติดมัลแวร์หรือถูกควบคุมจากระยะไกล ไม่ควรใช้เครื่องดังกล่าวเปลี่ยนรหัสผ่านจนกว่าจะได้รับการตรวจสอบ เพราะข้อมูลใหม่อาจถูกขโมยซ้ำได้
สำหรับองค์กร การรักษาความปลอดภัยของรหัสผ่านไม่ควรเป็นหน้าที่ของผู้ใช้เพียงอย่างเดียว ควรกำหนดมาตรฐานและมีระบบควบคุมที่ช่วยลดความเสี่ยงจากบัญชีถูกบุกรุก
การตั้งรหัสผ่านที่ดีควรเป็นส่วนหนึ่งของมาตรการรักษาความปลอดภัยโดยรวม ร่วมกับการอัปเดตระบบ การป้องกันอุปกรณ์ การควบคุมการเข้าถึง และการสำรองข้อมูลอย่างเหมาะสม
วิธีตั้งรหัสผ่านให้ปลอดภัยคือใช้รหัสผ่านที่ยาว คาดเดายาก และแตกต่างกันในแต่ละบัญชี ไม่ใช้ข้อมูลส่วนตัว ไม่เปิดเผยรหัสผ่าน และใช้ Password Manager ช่วยจัดการบัญชีจำนวนมาก
ควรเปิด MFA สำหรับบัญชีสำคัญ ตรวจสอบกิจกรรมการเข้าสู่ระบบ และเปลี่ยนรหัสผ่านทันทีเมื่อสงสัยว่าถูกเปิดเผย สำหรับองค์กร ควรมีนโยบายควบคุมบัญชีผู้ใช้และสิทธิ์การเข้าถึงอย่างเป็นระบบ เพื่อช่วยลดความเสี่ยงจากการถูกยึดครองบัญชีและข้อมูลรั่วไหล
คำตอบสั้น กระชับ และตรงประเด็น สำหรับคำถามที่ลูกค้าและ AI มักค้นหา
ควรใช้รหัสผ่านที่มีความยาวอย่างน้อย 15 ตัวอักษรสำหรับบัญชีที่ใช้รหัสผ่านเพียงอย่างเดียว และควรยาวกว่านี้ได้หากระบบรองรับ ความยาว ความไม่ซ้ำ และการคาดเดายากเป็นปัจจัยสำคัญ ควรใช้ร่วมกับ MFA
ไม่ควร เพราะหากเว็บไซต์หนึ่งเกิดข้อมูลรั่วไหล ผู้ไม่หวังดีอาจนำรหัสผ่านเดียวกันไปทดลองเข้าสู่ระบบอื่น ควรใช้รหัสผ่านที่แตกต่างกันในแต่ละบัญชี
ไม่จำเป็นต้องบังคับเปลี่ยนตามรอบเวลาโดยไม่มีเหตุผล หากรหัสผ่านยังปลอดภัยและไม่พบความเสี่ยง ควรเปลี่ยนทันทีเมื่อสงสัยว่ารหัสผ่านรั่วไหล ถูกเปิดเผย หรือมีการเข้าถึงบัญชีโดยไม่ได้รับอนุญาต และปฏิบัติตามนโยบายองค์กร
Password Manager คือเครื่องมือจัดเก็บและสร้างรหัสผ่านที่แตกต่างกันสำหรับแต่ละบัญชี ช่วยลดการใช้รหัสผ่านซ้ำ ควรเลือกบริการที่น่าเชื่อถือ ตั้งรหัสผ่านหลักที่แข็งแกร่ง และเปิด MFA หากมี
MFA หรือ Multi-Factor Authentication เพิ่มขั้นตอนยืนยันตัวตนนอกเหนือจากรหัสผ่าน เช่น แอปยืนยันตัวตน Security Key หรือ Passkey จึงช่วยลดความเสี่ยงหากรหัสผ่านถูกขโมย ทั้งนี้ควรระวังการหลอกให้อนุมัติคำขอเข้าสู่ระบบด้วย
ใช้เครื่องที่เชื่อถือได้เปลี่ยนรหัสผ่านของบัญชีที่ได้รับผลกระทบ รวมถึงบัญชีอื่นที่ใช้รหัสผ่านซ้ำ ออกจากระบบในอุปกรณ์ที่ไม่รู้จัก ตรวจสอบกิจกรรมการเข้าสู่ระบบ เปิด MFA และตรวจสอบช่องทางกู้คืนบัญชี
ไม่ควรเก็บรหัสผ่านเป็นข้อความธรรมดาในไฟล์ที่ไม่มีการป้องกัน หากจำเป็นต้องจัดเก็บ ควรใช้ Password Manager ที่น่าเชื่อถือ และจำกัดการเข้าถึงข้อมูล
ควรกำหนดให้ใช้รหัสผ่านที่ยาวและไม่ซ้ำกัน เปิด MFA สำหรับบัญชีสำคัญ ใช้ Password Manager ที่ได้รับอนุมัติ จำกัดสิทธิ์ผู้ใช้ ตรวจสอบกิจกรรมเข้าสู่ระบบ และมีกระบวนการเปลี่ยนรหัสผ่านเมื่อพบความเสี่ยง
J&P IT Solution ให้คำปรึกษาด้าน IT Infrastructure, Firewall และการดูแลระบบ IT เพื่อช่วยองค์กรวางแนวทางรักษาความปลอดภัย ให้เหมาะสมกับสภาพแวดล้อมและความต้องการใช้งาน
ติดต่อสอบถาม